Kısa cevap
Süreli hapis cezalarında koşullu salıverilme için genel kural cezanın yarısının infaz kurumunda iyi hâlle geçirilmesidir (5275 s. Kanun m.107). Kasten öldürme, bazı cinsel suçlar ve örgüt faaliyeti gibi suçlarda ve mükerrirlerde oran üçte iki; ikinci defa tekerrür ile cinsel saldırı, çocukların cinsel istismarı ve uyuşturucu ticaretinde dörtte üçtür. Denetimli serbestlik genel kuralda koşullu salıverilmeye bir yıl kala başlar; suç tarihi 31.07.2023 veya öncesiyse geçici maddelerle 4 yıla, 30.03.2020 veya öncesiyse 6 yıla kadar uzar (istisnalar hariç).
Koşullu salıverilme oranları
Hükümlü, infaz kurumunda aşağıdaki süreyi iyi hâlle geçirirse koşullu salıverilmeden yararlanabilir (5275 s. Kanun m.107 ve 108):
| İnfaz rejimi | Süreli hapis | Müebbet | Ağırlaştırılmış müebbet |
|---|---|---|---|
| Genel kural (m.107/2) | 1/2 | 24 yıl | 30 yıl |
| 107/2'de sayılan suçlar | 2/3 | 24 yıl | 30 yıl |
| Örgüt faaliyeti çerçevesinde (m.107/4) | 2/3 | 30 yıl | 36 yıl |
| Mükerrir (m.108/1) | 2/3 | 33 yıl | 39 yıl |
| 108/9 suçları | 3/4 | 33 yıl | 39 yıl |
| İkinci defa tekerrür (m.108/3) | 3/4 | 33 yıl | 39 yıl |
107/2'de sayılan suçlar: kasten öldürme (TCK 81–83), neticesi sebebiyle ağırlaşmış yaralama (87/2-d), işkence ve eziyet (94–96), cinsel saldırı (102, ikinci fıkra hariç), reşit olmayanla cinsel ilişki (104, ikinci ve üçüncü fıkra hariç), cinsel taciz (105), özel hayata ve hayatın gizli alanına karşı suçlar (132–138), Devlet sırlarına karşı suçlar ve casusluk (326–339) suçlarından süreli hapis; cinsel dokunulmazlığa karşı suçlardan ve uyuşturucu imal ve ticaretinden mahkûm çocuklar.
108/9 suçları: cinsel saldırı (102/2), çocukların cinsel istismarı (103), reşit olmayanla cinsel ilişki (104/2-3) ve uyuşturucu veya uyarıcı madde imal ve ticareti (188). Bu hükümler çocuklara uygulanmaz.
Birden fazla ceza: Cezalar toplandığında süreli hapiste kurumda geçirilecek süre genel kuralda en fazla 28 yıl, örgüt faaliyetinde ve mükerrirlerde en fazla 32 yıldır (m.107/3, 107/4, 108/1).
Koşullu salıverilmenin uygulanmadığı hâl: Devletin güvenliğine, anayasal düzene ve milli savunmaya karşı suçların örgüt faaliyeti çerçevesinde işlenmesi nedeniyle verilen ağırlaştırılmış müebbet hapis cezasında koşullu salıverilme hükümleri uygulanmaz (m.107/16). Terörle Mücadele Kanunu kapsamındaki suçlar için özel hükümler vardır; bu araç onları ayrıca hesaplamaz.
Denetimli serbestlik süresi
Denetimli serbestlik, cezanın koşullu salıverilme tarihine kadar olan kısmının cezaevi dışında, denetimli serbestlik müdürlüğünün belirlediği yükümlülüklerle infazıdır (m.105/A). Ne kadar erken başlayabileceği suç tarihine bağlıdır:
| Suç tarihi | Süre | Dayanak |
|---|---|---|
| 30.03.2020 ve öncesi | 6 yıl (3 + 3) | Geçici m.6/1 ve 10/6 |
| 31.03.2020 – 31.07.2023 | 4 yıl (1 + 3) | m.105/A ve geçici m.10/6 |
| 01.08.2023 ve sonrası | 1 yıl | m.105/A/1 |
İstisnalar: Geçici madde 6/1'deki 3 yıllık süre kasten öldürme, aile bireylerine veya kendini savunamayacak kişiye karşı kasten yaralama, neticesi sebebiyle ağırlaşmış yaralama, işkence ve eziyet, cinsel dokunulmazlığa karşı suçlar, özel hayata karşı suçlar, uyuşturucu imal ve ticareti, Devletin güvenliğine, anayasal düzene ve milli savunmaya karşı suçlar ile Devlet sırlarına karşı suçlar ve Terörle Mücadele Kanunu kapsamındaki suçlara uygulanmaz. Geçici madde 10/6'daki “3 yıl erken” imkânı ise kasten öldürmenin 82/1-d, e, f hâlleri, deprem nedeniyle yapıların yıkılması sonucu öldürme, cinsel saldırı ve çocukların cinsel istismarı (102, 103) ile reşit olmayanla cinsel ilişki (104/2-3), aynı devlet güvenliği suçları, terör suçları ve örgüt faaliyeti kapsamında işlenen suçlara uygulanmaz. İstisna suçlarda genel kural (1 yıl) uygulanır.
Özel durumlar: 0–6 yaş grubunda çocuğu bulunan kadın hükümlüler için 2 yıl; ağır hastalık, engellilik veya kocama nedeniyle hayatını yalnız sürdüremeyen hükümlüler için 3 yıl (m.105/A-3). 30.03.2020'ye kadar işlenen suçlarda 0–6 yaş grubunda çocuğu bulunan kadın hükümlüler ve 70 yaşını bitirmiş hükümlüler için bu süre, geçici maddedeki istisnalar hariç 4 yıldır (geçici m.6/2).
Koşullar: Denetimli serbestlik için iyi hâl ve kural olarak açık ceza infaz kurumunda bulunma gerekir. Geçici madde 10/6 kapsamında toplam cezası 10 yıldan az olanlar bir ay, 10 yıl ve üzeri olanlar üç ay kapalı kurumda kaldıktan sonra açığa ayrılabilir ve açık kurumda en az üç ay kalmak gerekir.
Hesap nasıl yapılır?
- Ceza ay ve gün cinsinden ifade edilir ve rejimin oranıyla çarpılır (ör. 5 yıl = 60 ay; 1/2 → 30 ay).
- Bulunan süre cezaevine giriş tarihine takvim üzerinden eklenir; varsa ayrı gözaltı ve tutukluluk günleri düşülür. Sonuç koşullu salıverilme tarihidir.
- Koşullu salıverilme tarihinden denetimli serbestlik süresi geri sayılır.
- Cezanın tamamı başlangıca eklenip mahsup düşülerek hak ederek tahliye tarihi bulunur; koşullu salıverilmeden sonraki denetim süresi bu tarihte biter.
Ay kesirleri 30 gün üzerinden güne çevrilir ve yukarı yuvarlanır. İnfaz bürolarının uygulaması bir iki gün farklı olabilir.
Sık sorulan sorular
Bu hesap kesin mi?
Hayır, tahminidir. Kesin tarihler Cumhuriyet başsavcılığının infaz bürosunca düzenlenen müddetnamede yer alır. İyi hâl, disiplin cezaları, içtima, ceza kesinleşme tarihi, açık cezaevine ayrılma koşulları ve suçun istisnalar arasında olup olmadığı sonucu değiştirir.
Hangi infaz rejimini seçmeliyim?
Mahkûmiyetin dayandığı suç ve tekerrür durumuna göre seçin. Genel kural yarıdır; Kanun'un 107/2 maddesinde sayılan suçlarda (ör. kasten öldürme, cinsel saldırı, işkence) üçte iki; örgüt faaliyeti çerçevesinde işlenen suçlarda ve mükerrirlerde üçte iki; 108/9'daki suçlarda (cinsel saldırı 102/2, çocukların cinsel istismarı, reşit olmayanla cinsel ilişki 104/2-3, uyuşturucu imal ve ticareti) ve ikinci defa tekerrürde dörtte üçtür. Emin değilseniz müddetnameye veya avukatınıza başvurun.
Mahsup nedir?
Hükümden önce gözaltında ve tutuklulukta geçen süre hapis cezasından düşülür (TCK m.63). Başlangıç tarihi olarak cezaevine son girişi yazdıysanız, bu tarihten önceki ayrı gözaltı ve tutukluluk günlerini “mahsup” alanına girin.
Denetimli serbestlik için başka şartlar var mı?
Evet. Kural olarak açık ceza infaz kurumunda bulunmak ve iyi hâlli olmak gerekir; geçici 10/6 kapsamında kapalıda bir veya üç ay, açıkta en az üç ay kalma şartı vardır. 7550 sayılı Kanun'la (Haziran 2025) getirilen “kurumda geçirilmesi gereken sürenin en az onda biri” şartı, bu Kanun'un yürürlüğünden önce işlenen suçlara uygulanmaz. Hesap bu şartları ayrıca kontrol etmez.
18 yaşından küçükken işlenen suçlarda fark var mı?
Var. Kanun'un 107/5 maddesine göre bazı suçlar hariç, hükümlünün 15 yaşını dolduruncaya kadar kurumda geçirdiği bir gün iki gün sayılır; 30.03.2020'ye kadar işlenen suçlarda 15 yaşına kadar bir gün üç, 18 yaşına kadar bir gün iki gün sayılır (geçici m.6/4). Örgüt hükümleri ve 108/9 çocuklara uygulanmaz. Bu araç çocuk hükümlü hesaplarını yapmaz.
Kaynaklar
- 5275 sayılı Ceza ve Güvenlik Tedbirlerinin İnfazı Hakkında Kanun (mevzuat.gov.tr) m.105/A, 107, 108, geçici m.6, 9, 10 ve 11; 8.8.2026 tarihli 7593 sayılı Kanun dahil güncel metin.
- 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu (mevzuat.gov.tr) m.63: gözaltı ve tutuklulukta geçen sürenin mahsubu.