Kısa cevap
Serbest meslek makbuzunda tahsil edilecek net = brüt ücret + KDV − gelir vergisi stopajı − (varsa) KDV tevkifatı. KDV %20 ve stopaj %20 iken stopaj uygulanan makbuzda net brüte eşittir: ₺20.000,00 brüt → ₺4.000,00 KDV, ₺4.000,00 stopaj, net ₺20.000,00. Ödeyen vergi kesintisi yapmakla yükümlü değilse stopaj yoktur ve net ₺24.000,00 olur.
Makbuzdaki kalemler
| Kalem | Nasıl hesaplanır | Genel oran |
|---|---|---|
| Brüt ücret | Hizmet bedeli | — |
| KDV | Brüt × KDV oranı | %20 |
| Gelir vergisi stopajı | Brüt × stopaj oranı (ödeyen kesinti yapmakla yükümlüyse) | %20 |
| KDV tevkifatı | KDV × tevkifat oranı (belirlenmiş alıcı ve işlemlerde) | İşleme göre |
| Tahsil edilecek net | Brüt + KDV − stopaj − KDV tevkifatı | — |
Oranlar genel oranlardır; muhatabınıza ve işlemin niteliğine göre değişebilir.
Brütten nete: örnekler
| Durum | Brüt | KDV | Stopaj | KDV tevkifatı | Net |
|---|---|---|---|---|---|
| Stopajlı | ₺20.000,00 | ₺4.000,00 | ₺4.000,00 | ₺0,00 | ₺20.000,00 |
| Stopajsız | ₺20.000,00 | ₺4.000,00 | ₺0,00 | ₺0,00 | ₺24.000,00 |
| Stopajlı, 9/10 KDV tevkifatı | ₺20.000,00 | ₺4.000,00 | ₺4.000,00 | ₺3.600,00 | ₺16.400,00 |
Netten brüte
Elinize geçecek net tutar belliyse brüt şöyle bulunur:
Brüt = Net ÷ (1 + KDV oranı − stopaj oranı − KDV oranı × tevkifat oranı)
KDV %20 ve stopaj %20 iken payda 1 olduğu için ₺20.000,00 net için brüt de ₺20.000,00'dir. Kalemler kuruşa yuvarlandığı için bazı tutarlarda bir iki kuruşluk fark oluşabilir; hesaplama aracı bu farkı gösterir.
Stopaj ne zaman uygulanır?
Gelir Vergisi Kanunu, serbest meslek ödemelerinde stopaj yapmakla yükümlü olanları sayar: kamu idareleri, kurumlar vergisi mükellefleri, ticari kazancı bilanço veya işletme esasına göre tespit edilenler, serbest meslek erbabı gibi. Ödeyen bu kapsamdaysa brüt üzerinden stopaj keser; değilse makbuzda stopaj olmaz.
KDV tevkifatı
Belirlenmiş alıcılara verilen bazı hizmetlerde alıcı, KDV'nin bir kısmını size ödemeyip doğrudan vergi dairesine yatırır. Tevkif edilen kısım nette azalır. Tevkifatın uygulanıp uygulanmayacağını ve oranını muhatabınıza sorun veya GİB rehberinden kontrol edin.
Not: Bu sayfa genel bilgilendirmedir; vergi danışmanlığı değildir. Kesin tutarlar için mali müşavirinize başvurun.
Sık sorulan sorular
Stopajı kim öder?
Stopaj, serbest meslek erbabının gelir vergisine mahsuben ödeyen tarafından kesilip vergi dairesine yatırılır. Ödeyen, Gelir Vergisi Kanunu'nda sayılan vergi kesintisi yapmakla yükümlülerden biri (ör. şirket, kamu kurumu, işletme) olmalıdır. Kesilen stopaj, yıllık beyannamenizde ödenecek vergiden mahsup edilir.
Müvekkil gerçek kişiyse stopaj kesilir mi?
Ticari kazanç sahibi olmayan ve vergi kesintisi yapmakla yükümlü bulunmayan bir gerçek kişi ödeme yapıyorsa stopaj kesilmez. Bu durumda makbuz yalnız KDV içerir.
e-SMM zorunlu mu?
Serbest meslek erbabı makbuzlarını Gelir İdaresi Başkanlığı'nın elektronik serbest meslek makbuzu (e-SMM) uygulaması veya özel entegratörler üzerinden düzenler. Kapsam ve geçiş tarihleri için GİB duyurularını takip edin.