Kısa cevap

Hukuk davalarında bilirkişi raporu için verilen süre üç ayı geçemez; mahkeme, bilirkişinin talebi üzerine gerekçesini göstererek süreyi üç ayı geçmemek üzere uzatabilir. Basit yargılama usulüne tabi işlerde bu süreler iki aydır (HMK m.274). Ceza muhakemesinde süre üç ayı geçemez ve özel sebepler zorunlu kıldığında en çok üç ay daha uzatılabilir (CMK m.66). Bilirkişilik Daire Başkanlığı'nın rehber ilkelerine göre ek süre, süre bitmeden ve gecikme sebebi belirtilerek istenmelidir. UYAP Bilirkişi Portalı'nda talep, görevlendiren birime “Bilirkişi Ek Süre Talebi” dilekçesi olarak gönderilir.

Rapor süresi ve uzatma sınırları

Görevlendirme kararı raporun verilme süresini içerir (HMK m.273/1-c). Bilirkişi bu süre içinde raporunu sunmakla yükümlüdür; işin niteliği gereği süre yetmiyorsa, talebi üzerine ek süre verilebilir (Bilirkişilik Yönetmeliği m.52/1). Yargı türüne göre sınırlar şöyledir:

YargıRapor süresiUzatmaDayanak
Hukuk (genel)En çok 3 ayBilirkişinin talebiyle, gerekçeli kararla, en çok 3 ayHMK m.274/1
Hukuk (basit yargılama)En çok 2 ayEn çok 2 ayHMK m.274/1
Cezaİşin niteliğine göre, en çok 3 ayÖzel sebepler zorunlu kıldığında, gerekçeli kararla en çok 3 ay dahaCMK m.66/1
İdari ve vergi yargısıHMK hükümleriHMK hükümleriİYUK m.31

6 Şubat 2023 depremleriyle ilgili hasar tespit kararlarına karşı açılan iptal davalarında bilirkişi raporlarının on beş gün içinde teslim edilmesi öngörülür (İYUK geçici m.11). Bu davalarda süreyi görevlendirme kararından kontrol edin.

Ek süre ne zaman ve hangi gerekçeyle istenir?

Bilirkişilik Daire Başkanlığı'nın rehber ilkelerine göre bilirkişi, raporunu verilen sürede teslim edemeyecekse gecikme sebebini belirterek süre bitmeden önce görevlendiren mercie başvurmalıdır. Gerekçe somut olmalıdır. Örneğin:

  • İnceleme için gerekli kayıt veya belgelerin kurumlardan ya da taraflardan henüz gelmemiş olması. Bu belgelerin temini için mahkemeye bir hafta içinde bildirimde bulunulması gerekir (HMK m.275/2, Yönetmelik m.54).
  • Keşif veya yerinde incelemenin, verilen sürenin sonuna yakın bir tarihe bırakılmış olması.
  • Dosyanın hacmi veya yapılacak hesap, analiz ya da ölçümün kapsamı.
  • Görevlendirmeden sonra dosyaya yeni belge veya ek soru gelmesi.

“İş yoğunluğu” gibi genel ifadeler yerine, hangi çalışmanın tamamlandığını, hangisinin neden sürdüğünü ve ne kadar süre gerektiğini yazın.

Dilekçede neler bulunmalı?

  • Mahkeme veya birim adı ve dosya (esas) numarası
  • Görevlendirme tarihi ve inceleme konusu
  • Mevcut teslim tarihi
  • Tamamlanan ve devam eden çalışmalar
  • Gecikmenin somut sebebi ve varsa beklenen belge veya işlem
  • İstenen ek süre (yasal sınır içinde, gün veya ay olarak)
  • Tarih, bilirkişinin adı soyadı, uzmanlık alanı, sicil numarası ve imza

Örnek bilirkişi ek süre talebi dilekçesi

Köşeli parantezli yerleri kendi dosyanıza göre doldurun. Örnek, Tedvin'in bilirkişi taslaklarındaki ek süre talebi düzenidir.

[MAHKEMENİN ADI]'NA

DOSYA NO: [Esas numarası]
KONU: Bilirkişi raporunun hazırlanması için ek süre talebi.

AÇIKLAMALAR

1. Sayın Mahkemenizin [görevlendirme tarihi] tarihli kararıyla [inceleme konusu] hakkında rapor hazırlamak üzere bilirkişi olarak görevlendirildim. Rapor için verilen süre [mevcut teslim tarihi] tarihinde dolmaktadır.

2. Bu tarihe kadar [tamamlanan çalışmalar, ör. dosyadaki belgelerin incelenmesi ve ... tarihli yerinde inceleme] tamamlanmıştır. [Devam eden çalışma] sürmektedir.

EK SÜRE GEREKÇESİ

[Raporun süresinde tamamlanamama sebebini ve bu sebebin incelemeye etkisini somut olarak yazınız; ör. ... kurumundan istenen kayıtların henüz dosyaya ulaşmamış olması.]

SONUÇ VE TALEP

Açıklanan gerekçelerle, raporun tamamlanabilmesi için [istenen ek süre] ek süre verilmesini saygıyla arz ederim.

[Tarih]
Bilirkişi [Ad Soyad]
Uzmanlık alanı: [Temel / alt uzmanlık alanı] · Sicil no: [Sicil numarası]
[İmza]

UYAP Bilirkişi Portalı'ndan gönderme

Adalet Bakanlığı'nın Bilirkişilik Portal kılavuzuna göre ek süre talebi, iş listesindeki ilgili görevlendirme üzerinden görevlendiren birime dilekçe olarak gönderilir:

  1. Bilirkişi Portalı'na e-Devlet ile girin ve İş Listesi'nde ilgili görevlendirmeyi seçin.
  2. Ek Süre Talebi Gönderme veya Mahkemeye Evrak Gönder adımını açın; evrak türü olarak Bilirkişi Ek Süre Talebi'ni seçin.
  3. Dilekçeyi UYAP Editör'de hazırlayın veya aktarın, e-imza ya da mobil imzayla imzalayın ve gönderin.
  4. Birimin verdiği ek süre portala yansır; yeni teslim tarihini iş listesinden izleyin.

Menü adları kılavuzun yayımlandığı tarihe göredir; portalda farklı görünüyorsa “Mahkemeye Evrak Gönder” yolunu kullanın.

Süre kaçırılırsa

  • Bilirkişi görevden alınabilir; yerine başka bilirkişi görevlendirilebilir. Görevden alınan bilirkişi o ana kadar yaptığı çalışmayı açıklar, dosya ve ekleri hemen iade eder (HMK m.274/2, CMK m.66/2).
  • Mahkeme, ücret ve masraf ödenmemesine karar verebilir ve yaptırım uygulanmasını bilirkişilik bölge kurulundan isteyebilir.
  • Rapor verilene kadar bilirkişiye yeni görev verilemez (Bilirkişilik Yönetmeliği m.52/3).
  • Raporun belirlenen süre içinde mazeretsiz verilmemesi uyarma, bir yıla kadar listeden çıkarma veya sicilden çıkarma sebebi olabilir (6754 sayılı Kanun m.13).

Taraflar için: bilirkişi raporuna itiraz süresi

Taraflar bilirkişi raporuna, rapor kendilerine tebliğ edildikten sonra iki hafta içinde itiraz edebilir. İtirazın hazırlanması özel veya teknik bir çalışma gerektiriyorsa, bu süre içinde başvuran tarafa bir defaya mahsus ve iki haftayı geçmemek üzere ek süre verilebilir (HMK m.281/1). Mahkeme yeni sorularla ek rapor alabilir veya yeni bilirkişi görevlendirebilir (HMK m.281/2-3).

Tedvin ile

Tedvin'in bilirkişi taslakları arasında ek süre talebi, ücret talebi, eksik belge talebi ve ek rapor bulunur; mahkeme ve esas numarası açık UYAP dosyasından gelir. Rapor teslim tarihleri Tedvin takviminde görünür. Tedvin dilekçeyi UYAP'a göndermez ve e-imza atmaz.

Sık sorulan sorular

Bilirkişiye en fazla ne kadar ek süre verilebilir?

Hukuk davalarında uzatma üç ayı, basit yargılama usulüne tabi işlerde iki ayı geçemez (HMK m.274/1). Ceza muhakemesinde süre özel sebepler zorunlu kıldığında en çok üç ay daha uzatılabilir (CMK m.66/1). İdari yargıda İYUK m.31 yollamasıyla HMK hükümleri uygulanır.

Bilirkişiye kaç kez ek süre verilebilir?

HMK m.274 ek sürenin kaç kez istenebileceğini ayrıca düzenlemez; yalnız uzatmanın bilirkişinin talebi üzerine, gerekçeli kararla verileceğini ve üç ayı (basit yargılamada iki ayı) geçemeyeceğini söyler. Ek süre verip vermemek görevlendiren mahkemenin takdirindedir.

Süre dolduktan sonra ek süre istenebilir mi?

Adalet Bakanlığı'nın portal kılavuzu, süre bittikten sonra da ek süre dilekçesi gönderilebileceğini belirtir. Ancak Bilirkişilik Daire Başkanlığı'nın rehber ilkelerine göre talep, süre bitiminden önce ve gecikme sebebi belirtilerek yapılmalıdır. Süresinde mazeretsiz rapor vermemek yaptırım sebebidir; talebi süre içinde gönderin.

Rapor süresinde verilmezse ne olur?

Bilirkişi görevden alınıp yerine başkası görevlendirilebilir, ücret ve masraf ödenmemesine karar verilebilir ve durum bilirkişilik bölge kuruluna bildirilir (HMK m.274/2, CMK m.66/2). Rapor teslim edilene kadar bilirkişiye yeni görev verilemez (Bilirkişilik Yönetmeliği m.52/3). Mazeretsiz gecikme, uyarma, bir yıla kadar listeden çıkarma veya sicilden çıkarma sebebi olabilir (6754 sayılı Kanun m.13).

Ek süre talebine itiraz edilebilir mi?

HMK m.274 ek süre kararını mahkemeye bırakır ve taraflar için ayrı bir itiraz yolu düzenlemez. Taraflar görüşlerini dosyaya dilekçeyle bildirebilir. Taraflara ait ayrı bir süre ise bilirkişi raporuna itiraz süresidir: raporun tebliğinden itibaren iki hafta (HMK m.281).

Kaynaklar

  1. 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu, m.274, m.275, m.281 (mevzuat.gov.tr)
  2. 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu, m.66 (mevzuat.gov.tr)
  3. 6754 sayılı Bilirkişilik Kanunu, m.13 (mevzuat.gov.tr)
  4. Bilirkişilik Yönetmeliği, m.52, m.54 (mevzuat.gov.tr)
  5. 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu, m.31 (mevzuat.gov.tr)
  6. Bilirkişilik Daire Başkanlığı — Bilirkişilerin Uyacağı Rehber İlkeler ve Bilirkişi Raporlarında Bulunması Gereken Standartlar (PDF, 2026)
  7. Adalet Bakanlığı — Bilirkişilik Portal Kullanımı Hakkında Bilgilendirme (PDF)