Kısa cevap
Adalet Bakanlığı Bilirkişilik Daire Başkanlığı, hukuk/idare/vergi mahkemeleri, ceza mahkemeleri, Cumhuriyet başsavcılıkları ve icra müdürlükleri için ayrı bilirkişi rapor şablonları yayımlar. Hukuk, idare ve vergi şablonu; dosya ve görevlendirme bilgileri, inceleme konusu ve kapsamı, cevaplanacak sorular, incelenen belgeler, yöntem, analiz ve tespitler, gerekçeli sonuç ve bilirkişi bilgilerinden oluşur. Bilirkişi raporda hukukî nitelendirme yapmaz; teknik görüş bildirir.
Resmî şablonlar
Bilirkişilik Daire Başkanlığı dört ayrı rapor şablonu yayımlar:
- Hukuk mahkemeleri ile idare ve vergi mahkemeleri
- Ceza mahkemeleri
- Cumhuriyet başsavcılıkları
- İcra müdürlükleri
Aşağıdaki bölümler hukuk, idare ve vergi mahkemeleri şablonunu esas alır.
Rapordaki bölümler
| Bölüm | Ne yazılır? |
|---|---|
| Dosya ve görevlendirme bilgileri | Mahkeme, esas numarası, taraflar ve vekilleri, dava tarihi, görevlendirme tarihi, verilen süre, varsa keşif/inceleme tarihi. |
| İncelemenin konusu, kapsamı ve sınırları | Görevlendirme kararına göre neyin incelendiği; kapsam dışında kalan hususlar. |
| Cevaplanması istenen sorular | Görevlendirme kararındaki sorular, ayrı maddeler halinde ve aynen. |
| İncelenen belgeler ve maddi unsurlar | Belgelerin adı, tarihi ve incelemeyle ilişkisi; keşif, gözlem veya ölçümün yeri, tarihi ve kapsamı. |
| Yöntem, bilimsel ve teknik dayanaklar | Uygulanan yöntem, kullanılan veriler, hesaplama esasları, teknik kaynaklar; varsayımlar ve veri eksiklikleri. |
| Analiz ve tespitler | Her inceleme başlığı için bulgu, dayanak belge/veri ve varsa hesaplama. |
| Gerekçeli sonuç | Her soruya verilen teknik cevap ve dayanağı. |
| Bilirkişi bilgileri ve imza | Ad soyad, uzmanlık alanı, sicil numarası, imza. |
Tedvin'in bilirkişi raporu taslağı bu düzene ek olarak tespitlerin sorularla ilişkisini kurmak için ayrı bir teknik değerlendirme bölümü içerir.
Yazarken dikkat edilecekler
- Hukukî nitelendirme yapmayın. Ölçüm veya hesap sonucu gibi teknik bir tespit ile bir tarafın haklı ya da sorumlu olduğu gibi hukukî bir sonuç arasındaki farkı koruyun.
- Her soruyu ayrı cevaplayın. Sonuç bölümünde soruların numarasını koruyun.
- Dayanağı gösterin. Her tespitin hangi belgeye, ölçüme veya hesaba dayandığını yazın.
- Varsayımları açıkça yazın. Eksik veri varsa sonuca etkisini belirtin; gerekirse eksik belge talebinde bulunun.
- Hesapları izlenebilir yapın. Formülü, girdileri ve ara sonuçları tabloyla verin.
Ek rapor
Ek rapor istendiğinde önceki rapor tarihini ve ek görevlendirme kararını belirtin, itirazları veya yeni soruları ayrı başlıklar halinde cevaplayın ve önceki tespitlerde değişiklik olup olmadığını gerekçesiyle yazın.
Teslim öncesi kontrol listesi
- Mahkeme, esas numarası ve taraf bilgileri doğru mu?
- Görevlendirme kararındaki bütün sorular cevaplandı mı?
- İncelenen bütün belgeler listelendi mi?
- Yöntem ve hesaplar başka bir uzmanın tekrar edebileceği açıklıkta mı?
- Raporda hukukî nitelendirme var mı? Varsa çıkarın.
- Ekler (hesap tabloları, fotoğraflar, ölçüm kayıtları) numaralandırıldı mı?
- Heyet raporuysa bütün bilirkişilerin imzası tamam mı?
- Teslim süresi içinde mi? Değilse ek süre talebinde bulunuldu mu?
Sık sorulan sorular
Resmî bilirkişi rapor şablonunu nereden indirebilirim?
Bilirkişilik Daire Başkanlığı'nın internet sitesindeki “Bilirkişi Rapor Şablonları” sayfasında Word ve UDF biçiminde yayımlanır (bağlantı aşağıdaki kaynaklarda).
Bilirkişi raporunda hukukî değerlendirme yapılabilir mi?
Hayır. Hukuk Muhakemeleri Kanunu'na göre bilirkişi, hâkim tarafından yapılması gereken hukukî nitelendirme ve değerlendirmelerde bulunamaz. Rapor, uzmanlık alanındaki teknik tespitlerle ve sorulara verilen teknik cevaplarla sınırlıdır.
Rapor süresi yetmezse ne yapılır?
Süre bitmeden, gecikme sebebini somut olarak açıklayan bir ek süre talebi dilekçesi Bilirkişi Portalı'ndan görevlendiren birime gönderilir. Hukuk davalarında uzatma üç ayı (basit yargılamada iki ayı) geçemez (HMK m.274). Süreler ve örnek dilekçe için bilirkişi ek süre talebi rehberine bakın.
Tedvin raporu UYAP'a gönderir mi?
Hayır. Tedvin taslağı DOCX olarak hazırlar ve eklerle birlikte ZIP'leyebilir. İmzalama ve gönderim Bilirkişi Portalı'ndan yapılır.