Bilirkişi raporuna itiraz: süre, adli tatil, dilekçe ve örnek

İtiraz süreleri

İş ve tüketici davalarında basit yargılama usulü uygulanır; bu usulde bilirkişi raporuna itiraz için ayrı bir süre yoktur ve HMK m.281 geçerlidir (HMK m.322). Gün sayısını kontrol etmek için gün hesaplama aracını kullanabilirsiniz; araç adli tatili hesaba katmaz.

Ek süre nasıl istenir?

Raporun incelenmesi çok zor veya özel ya da teknik bir çalışma gerektiriyorsa (ör. karşı hesap, teknik inceleme, uzman görüşü alınması), iki haftalık süre dolmadan mahkemeye başvurup ek süre isteyin. Ek süre, asıl sürenin bitiminden itibaren işlemeye başlar, bir defaya mahsustur ve iki haftayı geçemez; verip vermemek mahkemenin takdirindedir (HMK m.281/1). Ek süre talebi tek başına uzman görüşü alınmasına dayanıyorsa dikkat: uzman görüşü almak için ayrıca süre istenemez (HMK m.293/1).

Adli tatil

Adli tatil her yıl 20 Temmuz'da başlar, 31 Ağustos'ta biter (HMK m.102). Adli tatile tabi dava ve işlerde süre tatil içinde biterse, ayrıca karar gerekmeden tatilin bittiği günden itibaren bir hafta uzamış sayılır (HMK m.104). Süre tatilde durmaz; yalnız sonu uzar. Şu işler adli tatilde de görülür ve sürelerinde bu uzama uygulanmaz (HMK m.103):

• İhtiyati tedbir, ihtiyati haciz, delil tespiti gibi geçici hukukî korumalar
• Her çeşit nafaka davaları; soybağı, velayet ve vesayet işleri
• Nüfus kaydının düzeltilmesi
• İşçilerin hizmet akdi veya iş sözleşmesinden doğan davaları
• İflas, konkordato ve yeniden yapılandırma işleri
• Adli tatilde yapılmasına karar verilen keşifler, çekişmesiz yargı işleri ve ivedi görülmesine karar verilen işler

İdari yargıda çalışmaya ara verme döneminde biten İYUK süreleri yedi gün uzar (İYUK m.8/3); bu uzamanın HMK'dan gelen itiraz süresine uygulanıp uygulanmadığı kanunda açıkça yazmaz. Süreyi en geç asıl bitiş tarihinde değerlendirmek en güvenlisidir.

Neye itiraz edilir?

• Eksiklik: Görevlendirme kararındaki soruların cevaplanmaması, dosyadaki bir delilin veya belgenin incelenmemesi. İstek: eksiklerin bilirkişiye tamamlattırılması.
• Belirsizlik: Hesabın dayanağının, yöntemin veya sonucun anlaşılmaması. İstek: bilirkişinin açıklama yapması.
• Hukukî değerlendirme: Bilirkişi, hâkim tarafından yapılması gereken hukukî nitelendirme ve değerlendirmelerde bulunamaz (HMK m.279/4). Raporun kusur, sorumluluk veya hukukî sonuç hakkında görüş bildirdiği kısımlarını gösterin.
• Uzmanlık: İnceleme konusunun bilirkişinin uzmanlık alanı dışında kalması. İstek: yeni bilirkişi veya heyet atanması.
• Hesap ve veri hataları: Yanlış tarih, oran, tutar veya dosyayla uyuşmayan veri; doğrusunu ve dayanağını gösterin.

Mahkeme ne yapar?

Mahkeme eksiklik veya belirsizlik için bilirkişiden yeni sorularla ek rapor alabilir ya da bilirkişiyi duruşmada sözlü olarak dinleyebilir (HMK m.281/2). Gerçeğin ortaya çıkması için gerekli görürse yeni bilirkişiyle tekrar inceleme yaptırabilir (m.281/3). Hâkim bilirkişi raporuyla bağlı değildir; raporu diğer delillerle birlikte serbestçe değerlendirir (m.282).

Uzman görüşü (bilimsel mütalaa)

Taraflar, dava konusu olayla ilgili olarak uzmanından bilimsel mütalaa alıp dosyaya sunabilir; yalnız bu nedenle ayrıca süre istenemez (HMK m.293/1). Hâkim, mütalaayı veren uzmanın duruşmada dinlenmesine karar verebilir; uzman geçerli özrü olmadan gelmezse rapor değerlendirmeye alınmaz (m.293/2-3). Ceza muhakemesinde de bilirkişi raporu hakkında bilimsel mütalaa alınabilir (CMK m.67/6).

Rapordan sonra talep artırımı

• Islah: Tahkikatın sona ermesine kadar ve aynı davada bir kez yapılabilir (HMK m.177/1, m.176/2). Islah harcını harç hesaplama aracında hesaplayabilirsiniz.
• Kısmi dava: 31.07.2026'dan beri alacağın bir kısmının dava edildiği durumlarda talep, aynı davada bir defaya mahsus olmak üzere tahkikatın sonuna kadar artırılabilir; zamanaşımı artırılan kısım için de dava tarihinden kesilmiş sayılır (HMK m.109/4).
• Belirsiz alacak davası: HMK m.107, 7589 sayılı Kanun'la yürürlükten kaldırıldı; geçiş hükmüne göre kaldırılma tarihinden önce açılan davalarda uygulanmaya devam eder.

Ceza muhakemesinde

Bilirkişi incelemesi tamamlandığında savcıya, katılana, şüpheliye veya sanığa ve vekillerine, yeni bilirkişi incelemesi isteyebilmeleri veya itirazlarını bildirebilmeleri için süre verilir. İstem reddedilirse üç gün içinde gerekçeli karar verilir (CMK m.67/5). Mahkeme bilirkişinin duruşmada dinlenmesine her zaman karar verebilir; ilgililerden biri isterse bilirkişi açıklama için duruşmaya çağrılabilir (CMK m.68/1).

Örnek bilirkişi raporuna itiraz dilekçesi

Köşeli parantezli yerleri kendi dosyanıza göre doldurun. Örnek, Tedvin'in “Bilirkişi raporuna beyan / itiraz” taslağının düzenidir.

Tedvin ile

Tedvin'in dilekçe taslakları arasında rapor ve tebliğ tarihi alanlarıyla “Bilirkişi raporuna beyan / itiraz” iskeleti bulunur; mahkeme ve esas numarası açık UYAP dosyasından gelir. Raporu ve diğer evrakları tek tıkla indirip içinde arayabilirsiniz. Tedvin süre hesaplamaz; tebliğ tarihini ve süreyi siz kontrol edersiniz.