Kısa cevap
İstinabe, bir mahkemenin veya icra dairesinin kendi yargı çevresi dışında yapılması gereken bir işlemi o yerdeki mahkemeye ya da icra dairesine yaptırmasıdır. HMK, İİK ve CMK bu sözcüğü kullanır; uygulamada aynı işe talimat, işi yapan mahkemeye istinabe olunan mahkeme veya talimat mahkemesi denir.
Kanunlarda istinabe
- HMK m.197: Başka yerde bulunan ve mahkemeye getirilemeyen deliller o yerde istinabe yoluyla toplanabilir; taraflar istinabe olunan mahkemede hazır bulunabilir.
- HMK m.259/4: Yargı çevresi dışındaki tanık bulunduğu yer mahkemesince dinlenebilir.
- HMK m.172 ve m.236: İl dışında oturan kişinin isticvabı ve yemini, görüntülü bağlantı mümkün değilse istinabe yoluyla yapılır.
- İİK m.79 ve m.360: Başka yerdeki malların haczi ve satışı o yerin icra dairesine yaptırılır; şikâyetlere o dairenin bağlı olduğu icra mahkemesi bakar.
- CMK m.180: Duruşmaya gelemeyen veya yargı çevresi dışında oturan tanık ve bilirkişi naiple veya istinabe yoluyla dinlenebilir.
Naip hâkim
Ceza muhakemesinde işlemi aynı mahkemenin görevlendirdiği bir hâkim yaparsa naip hâkim, başka yerdeki mahkeme yaparsa istinabe olunan mahkeme söz konusudur (CMK m.180).